Ảnh chụp của Liên Hiệp Quốc/Mark Garten - Biểu tượng cá voi xanh xuất hiện trên Sảnh Sự sống Đại dương  Milstein tại Viện Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Hoa Kỳ.

Theo Báo cáo mới Tầm nhìn Toàn cầu do Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) và Hội đồng Khoa học Quốc tế (ISC) công bố hôm thứ Hai, có tám sự thay đổi nghiêm trọng trên toàn cầu làm tăng tốc ba cuộc khủng hoảng hành tinh bao gồm biến đổi khí hậu, mất đa dạng sinh học, ô nhiễm và rác thải.

Giám đốc điều hành UNEP Inger Andersen cho biết: “Tốc độ thay đổi nhanh chóng, sự không chắc chắn và sự phát triển công nghệ mà chúng ta đang chứng kiến, trong bối cảnh bất ổn địa chính trị, có nghĩa là bất kỳ quốc gia nào cũng có thể đi lệch đường hướng cách dễ dàng và thường xuyên hơn ”.

Những thay đổi này bao gồm sự suy thoái của thế giới tự nhiên của nhân loại, sự phát triển nhanh chóng của các công nghệ như AI, sự cạnh tranh các nguồn tài nguyên thiên nhiên, gia tăng sự bất bình đẳng và sự suy giảm niềm tin vào các thể chế.

Cùng nhau, chúng đang tạo ra cái gọi là đa khủng hoảng, trong đó các cuộc khủng hoảng toàn cầu đang ngày càng lan rộng và đồng bộ hóa - gây ra các tác động to lớn đối với quyền thụ hưởng của con người và hành tinh.

Cảnh báo về sự thay đổi
Bên cạnh 8 thay đổi, báo cáo còn phân loại 18 cảnh báo thay đổi. Các cảnh báo này – được xác định bởi hàng trăm chuyên gia trên toàn cầu thông qua tham vấn khu vực và các bên liên quan trong đó có cả giới trẻ – mang lại cái nhìn sâu sắc hơn về các vấn đề tiềm ẩn, cả tích cực và tiêu cực, mà thế giới phải chuẩn bị.

Trong số đó là nhu cầu ngày càng tăng đối với các nguyên tố đất hiếm, khoáng chất và kim loại quan trọng, kéo theo nhu cầu khai thác dưới biển sâu và vượt ra ngoài tầng bình lưu - khai khoáng trong không gian.

Điều này đặt ra những mối đe dọa tiềm tàng đối với thiên nhiên và đa dạng sinh học, có thể gây tăng sự ô nhiễm và lãng phí, đồng thời gây xung đột nhiều hơn.

Sự tan băng của lớp băng vĩnh cửu do bởi khí hậu ấm lên cũng dẫn đến những tác động lớn đến môi trường, động vật và con người do sự giải phóng các loại vi khuẩn virus cổ đại tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm dịch bệnh cho con người. Nó cũng đã dẫn đến sự bùng phát bệnh than, một căn bệnh truyền nhiễm nghiêm trọng do vi khuẩn gây ra, tại vùng Siberia rộng lớn của Nga.

Sự gia tăng xung đột vũ trang và bạo lực, cùng với các tác động đến sức khỏe con người và môi trường của việc di dời cưỡng bức, cũng được xác định trong báo cáo là những cảnh báo quan trọng về sự thay đổi cần phải được dự đoán trước.

Quan trọng của tầm nhìn xa

Bất chấp những cuộc khủng hoảng đang nổi lên này, báo cáo cũng nhận thấy rằng việc áp dụng các công cụ dự đoán tốt hơn sẽ là cách tốt nhất giúp cho nhân loại lường trước những vấn đề trong tương lai.

“ Tầm nhìn xa cung cấp bộ công cụ hữu ích, thay cho các mục tiêu ngắn hạn, nhằm giúp xác định các cơ hội và rủi ro trong tương lai với điều kiện nó được thực hiện theo phương thức đa nguyên”.

Nhằm đảm bảo cách tiếp cận đa nguyên này, báo cáo khuyến nghị áp dụng một khế ước xã hội mới có sự tham gia của các bên liên quan, bao gồm cả người dân bản địa, mang đến cho giới trẻ tiếng nói mạnh mẽ hơn và xem xét lại các biện pháp tiến hành vượt ra ngoài GDP.

“Khi các tác động của đa khủng hoảng ngày càng gia tăng, giờ là lúc phải đón đầu xu hướng và bảo vệ chúng ta khỏi những thách thức mới nổi ”.

“Bằng việc theo dõi các cảnh báo thay đổi và sử dụng phương pháp tiếp cận tầm nhìn xa, nhân loại có thể tránh lặp lại những sai lầm trong quá khứ và tập trung vào các giải pháp có thể chống chọi với các vấn đề trong tương lai ”.

Nguồn: https://news.un.org/en/story/2024/07/1152136
Chuyển ngữ: PTT – Caritas Việt Nam