Trong ơn gọi là nữ tu Dòng Truyền giáo Đức Mẹ Vô nhiễm Nguyên tội (MIC) của Sơ Lilia Jorda Frondoza, cuộc khủng hoảng về sinh thái và mối tương quan của Sơ với các cộng đồng bản địa với tư cách là đối tác liên lạc chính đã định hình công việc có ý nghĩa với Sơ tại Philippines.

Xuất thân từ Thành phố Koronadal, tỉnh Cotabato phía Nam và có bằng Thạc sĩ Quản trị Giáo dục tại Đại học De La Salle, Manila, Sơ Frondoza, với kiến thức nền  tảng, đã đặt nền móng vững chắc cho công việc truyền giáo của mình. Thời gian đầu, Sơ đảm nhiệm vai trò là hiệu trưởng trường tiểu học tại Học viện Vô nhiễm Nguyên tội ở Manila, sau cùng đã chuyển hướng sống đời sống phục vụ ngoài các nhiệm vụ hàng ngày là giảng dạy và trong tu viện.

“Giáo hội luôn mời gọi các tu sĩ phục vụ người nghèo,” Sơ Frondoza bày tỏ sự mời gọi này đã hướng dẫn Sơ đến với sứ vụ phục vụ trong cuộc đời mình. Năm 1993, lời mời gọi này đã dẫn dắt Sơ Frondoza đến với những cộng đồng xa xôi của bộ tộc Mangyan sinh sống tại tỉnh Occidental Mindoro.

Sơ Frondoza chia sẻ: “Ngày đầu tiên đến miền đất Mangyan, tôi đã nói rằng tôi không muốn leo núi bởi vì nó khó khăn với tôi. Và rồi tôi nhận ra việc đó thật dễ dàng.” Sau cùng với những nỗ lực đã đưa Sơ đến với các dự án nông nghiệp toàn diện, các sáng kiến về quyền bầu cử, các chiến dịch về giáo dục và các chương trình trồng rừng.

Chính tại đây, Sơ đã chứng kiến người dân bản địa bị bóc lột và sự suy thoái môi trường của khu vực này. Bất chấp mối nguy hiểm do những kẻ khai thác gỗ bất hợp pháp gây ra cho mình, mà đỉnh điểm là chúng đốt nhà của Sơ tại Barangay Siapo, Sta., thị trấn Cruz, Sơ Frondoza vẫn không nản lòng.

Qua nhiều năm, Sơ Frondoza đã nghiên cứu chi tiết cụ thể các truyền thống tổ tiên của người Mangyan và mối tương quan của họ với vùng đất. Sơ Frondoza cho thấy, ”Cách nhìn của người Mangyans về thiên nhiên và môi trường đã tác động đến tôi. Vì chúng rất gần gũi với thiên nhiên nên tôi đã học được cách trân quý cây cối, thực vật, động vật và mọi thứ trong rừng. Sự tĩnh lặng của khu rừng cho tôi hiểu về Chúa, là Đấng sáng tạo và bảo vệ. Tôi cảm thấy mình có mối tương quan mật thiết với thiên nhiên.”

Sơ Lilia Frondoza mỉm cười trước ống kính sau một ngày làm việc trong vườn.
Vụ việc đốt phá nhà xúc tác cho sự hình thành một tổ chức do Mangyan lãnh đạo mang tên “ Bantay Gubat ”, bao gồm 80 thành viên tích cực của Lực lượng Kiểm lâm do Bộ Môi trường và Tài nguyên thiên nhiên đại diện. Sơ Frondoza, cộng tác với các cụ lão thành, thanh niên bản địa và tổ chức Bantay Gubat, tổ chức các cuộc họp hàng tháng về Đạo luật quyền của người bản địa. Sơ hướng dẫn cho họ cách xử lý các vấn đề phức tạp thông qua các văn phòng chính phủ, xây dựng các nghị quyết và tham gia với cơ quan tư pháp để bảo vệ quyền và lãnh thổ của họ, đạt được nhiều kết quả pháp lý đáng khích lệ và những đóng góp có giá trị cho việc thực thi pháp luật.

Đánh giá cao tầm ảnh hưởng sâu sắc của các nỗ lực này, vị trưởng lão Loben Garong của Mangyan chia sẻ suy nghĩ của mình: “Trước đây chúng tôi không hề biết gì về luật lệ trên đất tổ. Chúng tôi chỉ biết về chúng khi Sơ Lilia hướng dẫn chúng tôi…Từ ‘chính trị’ trước đây chẳng có ý nghĩa gì đối với chúng tôi…Người Mangyan chúng tôi, đặc biệt là phụ nữ, sợ phải đi bỏ phiếu bầu. Nhưng chúng tôi biết rằng chúng tôi là những người Philippines có một chính phủ chung họ quan tâm chúng tôi, những người dân vùng đất thấp”.

Sau 17 năm cùng làm việc với người dân bản địa, Sơ trở lại làm Điều phối viên tiếp cận cộng đồng người nghèo thành thị tại khu vực “Núi Smokey” của Manila. Tiếp tục sự vận động tích cực, Sơ cộng tác với Bộ Sinh thái của Tổng Giáo phận Manila và Phong trào Laudato Si' ở Philippines và Diễn đàn Hành động Laudato Si' , tập trung vào các vấn đề môi trường và khủng hoảng khí hậu.

Trở lại tu viện tại Manila, Sơ Frondoza tiếp tục phát triển các nguyên tắc Laudato Si' qua việc tổ chức các cuộc hội thảo và thúc đẩy việc tái chế vật liệu chống ô nhiễm nhựa, cũng như việc trồng rau hữu cơ và các thảo dược trong vườn MIC tại nơi nhà mình.

 Khu vườn hữu cơ Laudato Si' phát triển với sinh vật trợ giúp là giun đất African Night Crawler và chất dinh dưỡng là nước ép thực vật lên men từ rác thải nhà bếp.

Suy ngẫm về hành trình phục vụ, Sơ Frondoza, hiện 81 tuổi và đang phải chống chọi với nhiều bệnh tật, bày tỏ mong muốn để lại một di sản lâu dài. “Tôi cảm thấy cấp bách phải chia sẻ với các bạn tôi là ai bởi vì tôi đang ở giai đoạn cuối của cuộc đời trên dương gian này… Tôi muốn để lại một di sản cho Giáo hội, đặc biệt là cho Phong trào Laudato Si’ trên toàn thế giới, không phải để tôn vinh cá nhân mình mà để loan báo Vương quốc của Thiên Chúa và sự tốt lành của Người đối với nhân loại,” Sơ chia sẻ.

Nguồn: https://laudatosiactionplatform.org/participant-profile-a-life-toward-laudato-si/

Chuyển ngữ: PTT – Caritas Việt Nam