Hàng năm vào ngày 8 tháng 2, các cộng đồng trên thế giới hợp nhau cầu nguyện, suy niệm và hành động nhân Ngày Quốc tế Cầu nguyện và Nhận thức Chống Buôn bán Người.

Ngày này trùng với ngày lễ thánh Josephine Bakhita, nữ tu người Sudan bị bắt cóc và bắt làm nô lệ từ nhỏ, và sau này trở thành biểu tượng mạnh mẽ cho Giáo hội cam kết chấm dứt chế độ nô lệ dưới mọi hình thức.

Chủ đề năm nay, “Hòa bình bắt đầu từ phẩm giá: Kêu gọi toàn cầu chấm dứt nạn buôn bán người”, Đức Giáo hoàng Leo XIV nhắc nhở rằng hòa bình đích thực là dịu dàng và khiêm nhường, được sinh ra từ tình yêu thương và được duy trì ở bất cứ nơi nào phẩm giá con người được tôn trọng.

Đáng buồn thay, buôn bán người vẫn là một trong những ngành công nghiệp tội phạm sinh lợi nhất trên thế giới, lợi nhuận ước tính 150 tỷ đô la mỗi năm, đồng thời tước đoạt tự do và phẩm giá của hàng triệu người.

Đối với Cha Jean de Dieu Bukuru, một linh mục Công giáo người Burundi, người sống sót sau tình trạng nô lệ và là người đi đầu trong việc vận động chống buôn người, vết thương toàn cầu này không phải là một khái niệm trừu tượng, mà là một thực tế tiếp tục tạo nên cuộc đời và công việc của cha.

Chúng tôi đã gặp Cha Jean de Dieu tại Palermo trong một hội nghị nhân dịp kỷ niệm 25 năm Nghị định Palermo, các công ước của Liên Hợp Quốc đặt nền tảng cho hành động toàn cầu chống buôn người và buôn lậu di cư. Cha đồng ý trả lời phỏng vấn vì xác tín mạnh mẽ rằng các nạn nhân của chế độ nô lệ phải được lắng nghe bằng chính tiếng nói của họ.

Cha Jean de Dieu đã là một chủng sinh nhỏ tuổi khi cuộc đời cha bị bạo lực xé nát một cách tàn bạo.

Một đêm nọ, những người đàn ông có vũ trang xông vào ký túc xá của chủng viện. “Họ khủng bố chúng tôi bằng cách chĩa súng, dao và gậy vào chúng tôi,” cha nhớ lại. Những kẻ tấn công đánh đập các cậu bé bằng dây thừng, báng súng và tay không, trước khi ép họ vào rừng bằng sự đe dọa giết chết. “Họ cảnh báo chúng tôi một cách nghiêm khắc rằng hễ ai cố gắng trốn thoát sẽ bị giết ngay tại chỗ.”

Sau một đêm hành quân, các chủng sinh bị bắt cóc đã bị giao cho một nhóm vũ trang khác ở sâu trong rừng.

Bị tước đoạt hết đồ đạc và gần như trần truồng, họ bị đưa đến một căn cứ của phiến quân và bị giam giữ trong điều kiện nô lệ. Họ bị buộc phải nấu ăn, gánh nước, nhặt củi, đào đất và vác những vật nặng.

Mỗi ngày bắt đầu vào khoảng 2 giờ sáng, khi những trận đòn roi đi kèm với việc phân công lao động. “Ngày nào chúng tôi cũng bị đánh đập,” Cha Jean de Dieu nói về thời kỳ đó.

Bạo lực diễn ra có chủ đích và công khai. Khi một số cậu bé cố gắng trốn thoát, thì bị bắt lại và đưa trở lại.

Họ bị đánh đến chết trước mặt tất cả chúng tôi, đó là lời cảnh báo nhằm dập tắt mọi hy vọng còn sót lại.

Cuộc trốn thoát của cha diễn ra bất ngờ. Tận dụng cơ hội, cha chạy trốn vào vùng lãnh thổ thù địch do chính những nhóm vũ trang đó kiểm soát.
Suốt năm ngày, cha đi bộ, ẩn nấp mỗi khi nghe thấy tiếng người, sống sót nhờ chuối chín và sắn sống hái được trên các cánh đồng dọc đường. Không có bản đồ và không biết gì về vùng đất này, cha định hướng bằng bản năng và vị trí của mặt trời cho đến khi cuối cùng về đến làng quê mình.

Tự do không mang lại sự chữa lành ngay lập tức “Trong một thời gian dài, tôi là một nạn nhân,” Cha Jean nhớ lại. Phải mất nhiều năm, và quyết định sau này gia nhập Dòng Thừa Sai Châu Phi (Dòng các Cha Da Trắng), một dòng tu có lịch sử đấu tranh chống chế độ nô lệ, cha mới bắt đầu nhìn nhận mình là người sống sót.

Trên hành trình của mình, cha từng giữ chức vụ đứng đầu Ủy ban Công lý, Hòa bình và Sư Toàn vẹn của Công trình Tạo dựng thuộc Tổng giáo phận Beira, Chánh xứ giáo xứ São Pedro Claver, giảng viên tại Đại học Công giáo Mozambique, và thành viên hội đồng quản trị của HAART Kenya, một tổ chức hỗ trợ nạn nhân của buôn bán người.

Trong những năm tháng ở Mozambique, cha đã chứng kiến những hình thức nô lệ khác, đặc biệt là tảo hôn được ngụy trang dưới danh nghĩa yếu tố văn hóa. Những bé gái mới chín tuổi đã bị gả cho những người đàn ông lớn tuổi hơn để đổi lấy của hồi môn dùng để trả nợ.
“Trong một số trường hợp, các bé gái không được kết hôn, mà bị bán đi.”

Tuy nhiên, mối quan tâm lớn nhất của Cha Jean de Dieu hiện nay là cách thức buôn người đã phát triển trên mạng. Việc tuyển mộ ngày càng diễn ra thông qua điện thoại và các nền tảng mạng xã hội, WhatsApp, Facebook, TikTok và Instagram; dùng chiêu trò tạo công ăn việc làm và những lời hứa hão huyền.
“Người ta có thể bị buôn bán mà không cần gặp kẻ buôn người,” cha cảnh báo. Chính những công nghệ kết nối các gia đình giờ đây lại tạo điều kiện cho việc bóc lột với tốc độ chưa từng có, trong khi các công ty mạng xã hội đầu tư rất ít hoặc không đầu tư gì vào việc phát hiện nạn buôn người so với các hình thức nội dung độc hại khác.

Đối với Cha Jean de Dieu, nạn buôn người không chỉ là một tội ác mà còn là một vết thương tinh thần. Cha nói: “Mỗi khi một con người bị bắt làm nô lệ, toàn thể nhân loại đều bị bắt làm nô lệ.”

Trong Ngày Cầu nguyện Quốc tế này, thông điệp của cha rất rõ ràng: “Nô lệ là một sự sỉ nhục đối với mỗi con người và là một sự xúc phạm nghiêm trọng đến Thiên Chúa. Đó là lý do tại sao việc ngăn chặn nạn buôn người, giải cứu và bảo vệ các nạn nhân và những người sống sót, truy tố những kẻ buôn người và hợp tác trong việc vận động chống lại tệ nạn này phải là trách nhiệm của tất cả mọi người.”

Với ý tưởng này, từ ngày 4 đến ngày 8 tháng 2, nhiều tín hữu sẽ tham gia vào tuần lễ vận động và cầu nguyện, đỉnh điểm là buổi đọc kinh Truyền Tin tại Vương cung thánh đường Thánh Phêrô ở Rome, kêu gọi mọi người biến lời cầu nguyện thành hành động.

(Bài viết của Susan Dabbous, Biên tập viên và Truyền thông của Caritas Quốc tế)
Chuyển ngữ: PTT - Caritas Việt Nam
Nguồn: Caritas Quốc tế