© UNICEF/Arimacs Wilander  - Một nhà thờ Hồi giáo bị ngập một phần ở khu phố Muara Baru, Bắc Jakarta, Indonesia.

Với mực nước biển toàn cầu dâng cao nhanh hơn bất kỳ thời điểm nào trong 3.000 năm qua, các quốc gia thành viên Liên hợp quốc đã họp vào thứ Tư để xem xét phương cách tốt nhất nhằm giải quyết mối đe dọa hiện hữu này. 

Chủ tịch Đại hội đồng Liên hợp quốc Philémon Yang, người triệu tập cuộc họp cấp cao bao gồm phiên họp toàn thể và các cuộc thảo luận nhóm với hơn 100 diễn giả tham gia, cho biết tình hình hiện nay rất nghiêm trọng.

Ông Yang cho biết ước tính mực nước biển sẽ dâng cao 20 cm trong khoảng thời gian từ năm 2020 đến năm 2050 và có tới 1,2 tỷ người có thể phải di dời. 
Ông cho biết: “Đối với những người ở tuyến đầu, tác động của mực nước biển dâng cao đe dọa sinh kế, gây thiệt hại cho các khu định cư và cơ sở hạ tầng quan trọng, và có thể dẫn đến tình trạng di dời toàn bộ dân số đảo và cộng đồng ven biển ”. 
Ngăn chặn sự nóng lên toàn cầu

Ông Yang kêu gọi các nước cùng nhau xây dựng khả năng phục hồi, giải quyết tình trạng dễ bị tổn thương do bởi thiên tai, đảm bảo sự phát triển và thực hiện các chiến lược thích ứng với khí hậu và cải thiện các hoạt động quản lý ven biển. 

Trên hết, chúng ta cần phải ngăn chặn tình trạng nóng lên toàn cầu đang thúc đẩy mực nước biển dâng cao bằng cách cam kết thực hiện mục tiêu hạn chế nhiệt độ tăng không quá 1,5 độ ”, ông cho biết. 

Ông Guterres: Hành động và tài chính then chốt 

Tổng thư ký Liên hợp quốc António Guterres nhấn mạnh nhu cầu "hành động quyết liệt" - vừa để giảm phát thải nhằm hạn chế mực nước biển dâng vừa để cứu mạng sống con nguời. Ông cho biết mọi người, ở mọi nơi phải được bảo vệ bằng hệ thống cảnh báo sớm vào năm 2027, phù hợp với sáng kiến của Liên hợp quốc . 

Trong khi đó, các quốc gia phải đưa ra các kế hoạch hành động khí hậu mới phù hợp với mục tiêu 1,5°C, bao gồm tất cả các lĩnh vực của nền kinh tế và cung cấp lộ trình nhanh chóng loại bỏ nhiên liệu hóa thạch. Các quốc gia G20 - chịu trách nhiệm cho khoảng 80 phần trăm lượng khí thải toàn cầu - phải đi đầu trong vấn đề này. 

“Tiền là điều then chốt. Chúng ta cần một kết luận về tài chính mạnh mẽ tại hội nghị COP29 năm nay – bao gồm cả các nguồn vốn mới và sáng tạo”, ông nói, ám chỉ đến hội nghị về biến đổi khí hậu của Liên hợp quốc tại Azerbaijan vào tháng 11. 

Tổng thư ký cũng kêu gọi đóng góp đáng kể vào Quỹ Thiệt hại và Mất mát mới hỗ trợ các quốc gia đang phát triển và các nước giàu hơn tăng gấp đôi nguồn tài chính thích ứng lên ít nhất 40 tỷ đô la mỗi năm vào năm 2025. Hơn nữa, các ngân hàng phát triển đa phương phải được cơ cấu lại để cung cấp nguồn tài chính giá rẻ hơn cho các nước đang phát triển.  

Một điểm khởi đầu 

Cựu Chủ tịch Đại hội đồng Dennis Francis khen ngợi các quốc gia thành viên Liên hợp quốc đã có hành động quyết đoán về vấn đề mực nước biển dâng. Ông cho biết cuộc họp đánh dấu điểm khởi đầu hướng tới "một tuyên bố đầy tham vọng" của Đại hội đồng vào tháng 9 năm 2026.  

“ Tuyên bố là cơ hội nhằm đảm bảo sự thịnh vượng, phẩm giá và quyền của tất cả các quốc gia và cộng đồng bị ảnh hưởng ”, ông tiếp tục. “Thông qua tuyên bố, chúng ta phải tái khẳng định rằng chủ quyền và quyền nhà nước là những quyền bất khả xâm phạm, và chúng tồn tại lâu dài và vĩnh viễn, bất chấp mọi hoàn cảnh mực nước biển dâng cao”. 

Ông Francis kêu gọi hỗ trợ nhiều hơn cho việc thích ứng với khí hậu tại những cộng đồng dễ bị tổn thương nhất vì “nguồn tài chính cho khí hậu chưa đến được với cấp địa phương và không nên khiến các quốc gia đang phải hứng chịu nhiều thảm họa liên tiếp phải gánh thêm nợ”. 
 

© UNICEF/Lasse Bak Mejlvang - Một em nhỏ đang băng qua khu vực ngập nước ở Tuvalu trên Thái Bình Dương.

'Cấu trúc chính yếu' của các quốc gia có nguy cơ: Tuvalu 

Thủ tướng Tuvalu, Feleti Teo, cho biết mực nước biển dâng cao gây ra mối đe dọa hiện hữu đối với nền kinh tế, văn hóa, di sản và đất đai của các quốc đảo nhỏ đang phát triển. Nhiều quốc gia sẽ mất đi một phần lãnh thổ đáng kể, có nguy cơ trở thành nơi không thể sinh sống được. 

Ông nói về các tác động như nước biển thấm vào các tầng chứa nước cung cấp nước uống, thủy triều cao hơn và bão mạnh hơn tàn phá làng mạc và cánh đồng. Ngoài ra, lũ lụt làm tăng độ mặn của đất, do đó làm giảm năng suất cây trồng và làm cây yếu đi. 

“ Người dân chúng ta sẽ không thể sinh sống trên các hòn đảo và bờ biển mà họ đã gọi là nhà qua nhiều thế hệ . Sinh kế bị phá hủy, các gia đình dần dần di chuyển, sự gắn kết cộng đồng bị thử thách, di sản bị mất và cuối cùng chính cấu trúc của quốc gia chúng ta ngày càng bị đe dọa”, ông Teo cho biết. 

“Đối với nhiều người trong chúng ta, đây là những thực tế khắc nghiệt mà chúng ta đang trải qua ngày nay, chứ không phải là dự đoán về tương lai sắp tới.” 

Liên minh Châu Âu: Tăng cường giảm thiểu và phục hồi 

 Ủy viên Hành động Khí hậu của Liên minh Châu Âu (EU), Wopke Hoekstra, tập trung vào hai “yếu tố thực sự quan trọng” là giảm thiểu và xây dựng khả năng phục hồi thông qua thích ứng. 

Về vấn đề giảm thiểu, ông cho biết “không còn thời gian để chúng ta vùi đầu vào cát thêm một phút nào nữa” và điều quan trọng là các quốc gia phải tiếp tục nỗ lực hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0. 

Ông Hoekstra cho biết EU sẽ duy trì cam kết đạt được mức trung hòa khí hậu vào năm 2050. Mục tiêu này là một phần trong luật về khí hậu của EU “và chúng tôi đang trên con đường thực hiện các chính sách cần thiết để đạt được quá trình chuyển đổi đó theo cách công bằng và bình đẳng, đồng thời tạo điều kiện cho tăng trưởng kinh tế sạch”. 

Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng việc hạn chế khí thải “sẽ không đủ” khi đối mặt với những rủi ro về khí hậu đang gia tăng, do đó cần phải tăng cường khả năng phục hồi. 

Ủy viên cũng đảm bảo với các cộng đồng dễ bị tổn thương rằng “EU sẽ sát cánh cùng các bạn trong cuộc chiến này”. Ông cho biết khối này “sẽ tiếp tục đấu tranh nhằm đạt tham vọng lớn hơn về việc giảm thiểu và hỗ trợ tối đa cho việc thích ứng và các biện pháp mà chúng ta phải thực hiện tại khu vực bị mất mát và thiệt hại”. 

Nguồn: https://news.un.org/en/story/2024/09/1154881

Chuyển ngữ: PTT – Caritas Việt Nam